Hoe richt je een vof op met twee of meer ondernemers?

Een vennootschap onder firma (vof) is een samenwerkingsverband tussen twee of meer personen die samen een bedrijf drijven onder een gemeenschappelijke naam. Elke deelnemer — de vennoten — brengt iets in: geld, kennis, arbeid of een combinatie daarvan. De vof is geen rechtspersoon (anders dan een bv); de vennoten zelf zijn verantwoordelijk en aansprakelijk.

Een vof is een logische keuze als je structureel samenwerkt met één of meerdere andere ondernemers, jullie samen naar buiten treden onder één naam en jullie de winst willen verdelen. Denk aan twee designers die samen een bureau starten, of twee coaches die samen een praktijk drijven. Voor losse, projectmatige samenwerking hoef je geen vof op te richten; dan kun je als twee aparte eenmanszaken samenwerken en deelfacturen sturen.

Hoewel een vof-overeenkomst wettelijk niet verplicht is, is het in de praktijk onmisbaar. De overeenkomst legt de afspraken vast die jullie als vennoten maken over de samenwerking. Zonder schriftelijke overeenkomst loop je grote risico’s als de samenwerking later misgaat.

In een goede vof-overeenkomst staan in elk geval: de namen en bijdragen van alle vennoten, de naam van de vof, de winstverdeling (gelijke verdeling is niet verplicht), de besluitvorming (wie mag wat besluiten namens de vof?), wat er gebeurt als een vennoot wil uittreden of overlijdt, en hoe je de vof opheft. Laat de overeenkomst controleren door een jurist of notaris — het is een relatief kleine investering die grote problemen kan voorkomen.

Alle vennoten schrijven de vof samen in bij de KvK. Jullie maken samen een afspraak (of afzonderlijke afspraken als dat makkelijker is) en nemen ieder een geldig identiteitsbewijs mee. De vof krijgt één KvK-nummer; elke vennoot wordt ook afzonderlijk geregistreerd als persoonlijk aansprakelijk voor de vof.

Net als bij een eenmanszaak stuurt de KvK de gegevens door aan de Belastingdienst. De vof zelf krijgt een btw-id en omzetbelastingnummer. Elke vennoot afzonderlijk doet ook aangifte inkomstenbelasting over zijn eigen winstaandeel.

Een vof betaalt zelf geen inkomstenbelasting. De winst van de vof wordt verdeeld over de vennoten volgens de afgesproken verdeling, en elke vennoot geeft zijn aandeel op in zijn eigen aangifte inkomstenbelasting. Iedere vennoot is IB-ondernemer en heeft recht op ondernemersaftrekken zoals zelfstandigenaftrek en MKB-winstvrijstelling — mits hij aan het urencriterium voldoet.

De vof als geheel doet wel btw-aangifte. De btw-aangifte gaat via het omzetbelastingnummer van de vof. Let op: de vof is ook werkgever als jullie personeel aannemen, wat loonheffingsplicht met zich meebrengt.

Illustratief voorbeeld: een vof maakt €120.000 winst, verdeeld 50/50 over twee vennoten. Iedere vennoot geeft €60.000 op als winst uit onderneming in zijn IB-aangifte en past daar zijn eigen aftrekposten op toe. De belastingaanslag volgt per persoon.

Het grootste risico van een vof is de hoofdelijke aansprakelijkheid. Iedere vennoot is aansprakelijk voor de volledige schulden van de vof — niet alleen voor zijn eigen aandeel. Als jouw vennoot een groot contract slecht uitvoert en de klant €50.000 schadevergoeding eist, kan die klant bij jou aankloppen voor het volledige bedrag, ook al was jij er niet bij betrokken.

Dit betekent dat je je vennoot echt moet vertrouwen — niet alleen zakelijk, maar ook financieel. Controleer of jouw vennoot geen schulden of juridische procedures heeft lopen. En leg in de vof-overeenkomst vast wat er gebeurt als een vennoot de vof in een financieel probleem brengt.

De meest gemaakte fout is starten zonder een schriftelijke vof-overeenkomst, omdat "we elkaar vertrouwen". Vriendschap en vertrouwen zijn mooi, maar zakelijke afspraken op papier beschermen jullie allebei als het toch misgaat. Conflicten over winstverdeling of uittreding komen vaker voor dan ondernemers denken.

Een andere fout is niet nadenken over de exit-strategie. Wat doe je als één vennoot wil stoppen? Wie koopt wie uit? Hoe wordt de waarde van ieders aandeel bepaald? Zonder afspraken hierover kan een uittreding juridisch en financieel een nachtmerrie worden.

In Factabel stel je de naam en gegevens van de vof in als je bedrijfsprofiel. Alle facturen die vanuit de vof worden gestuurd, staan op naam van de vof met het juiste KvK- en btw-nummer. Zo factureer je meteen correct, ongeacht welke vennoot de factuur aanmaakt.