Wat is schijnzelfstandigheid?
Schijnzelfstandigheid is een van de belangrijkste thema’s voor zzp’ers in 2026. Hier lees je wat het is en waarom het risico nu groter is.
± 5 min lezen
Kort antwoord
Schijnzelfstandigheid is een situatie waarin iemand op papier als zzp’er werkt, maar in de praktijk eigenlijk een werknemer is. De Belastingdienst kijkt naar hoe de samenwerking écht verloopt, niet alleen naar het contract. Is er bijvoorbeeld een gezagsverhouding en hoort het werk bij de kerntaken van de opdrachtgever, dan kan er sprake zijn van een verkapt dienstverband. Sinds 2025 handhaaft de Belastingdienst hier weer actief op.
Schijn versus echte zelfstandigheid
Bij schijnzelfstandigheid lijkt iemand een zelfstandige ondernemer, maar voldoet de werkrelatie eigenlijk aan de kenmerken van een dienstverband. Het gaat dus niet om wat er in het contract staat, maar om hoe er in de praktijk wordt samengewerkt.
De Belastingdienst beoordeelt dat aan de hand van een aantal criteria die samen worden gewogen, zoals een gezagsverhouding, of het werk tot de kerntaken van de opdrachtgever hoort, en of je je werk persoonlijk moet doen.
Waarom het juist nu belangrijk is
Jarenlang werd er nauwelijks gehandhaafd op schijnzelfstandigheid. Sinds 1 januari 2025 controleert de Belastingdienst weer actief, en in 2026 is dat verder aangescherpt. Wordt schijnzelfstandigheid vastgesteld, dan kan dat naheffingen en correcties opleveren, met het grootste financiële risico bij de opdrachtgever.
Wat het voor jou als zzp’er betekent
Voor jou als zzp’er is het belangrijk dat je werkrelaties echt zelfstandig zijn. Werk je structureel en onder leiding voor één opdrachtgever, dan loop je risico. Meerdere opdrachtgevers, eigen werkwijze en echt ondernemersrisico helpen om je zelfstandigheid aan te tonen.
Dit is algemene uitleg, geen juridisch advies. De regels rond schijnzelfstandigheid zijn volop in beweging; controleer de actuele stand bij de Belastingdienst of de KVK.
Veelgestelde vragen
Financieel vooral de opdrachtgever: die kan naheffingen voor loonbelasting en premies krijgen. Maar ook jij als zzp’er kunt gevolgen ondervinden, zoals het verliezen van ondernemersaftrek.
De praktijk. De Belastingdienst kijkt naar hoe er echt wordt samengewerkt. Een mooi contract beschermt je niet als de werkelijke situatie op een dienstverband lijkt.