Gezag, vrije vervanging en inbedding: de criteria
De Belastingdienst beoordeelt je werkrelatie aan de hand van een aantal criteria. Hier lees je welke, en hoe ze worden gewogen.
± 6 min lezen
Kort antwoord
De Belastingdienst beoordeelt of je echt zelfstandig bent aan de hand van enkele criteria die samen worden gewogen. De drie belangrijkste zijn: de gezagsverhouding (mag de opdrachtgever bepalen hóe je het werk doet?), de vrije vervanging (moet je het werk persoonlijk doen?) en de inbedding (hoort het werk bij de kerntaken van de organisatie?). Hoe meer dit op een dienstverband lijkt, hoe groter het risico op schijnzelfstandigheid.
Gezagsverhouding
Een gezagsverhouding bestaat als de opdrachtgever je gedetailleerde aanwijzingen mag geven over hoe je het werk uitvoert. Een echte zelfstandige bepaalt zelf de werkwijze, planning en uitvoering. Werk je onder leiding en toezicht zoals een werknemer, dan wijst dat richting een dienstverband.
Vrije vervanging
Het tweede criterium is of je het werk persoonlijk moet doen. Moet jij het zelf uitvoeren en kun je je niet zonder meer laten vervangen door iemand anders, dan lijkt dat op een arbeidsovereenkomst. Een zelfstandige kan zich in beginsel laten vervangen.
Inbedding in de organisatie
Het derde criterium is de inbedding: hoort het werk tot de gewone kerntaken van de organisatie en heeft het een structureel karakter? Dan wijst dat richting een dienstverband. Doe je juist afgebakend, projectmatig of specialistisch werk dat niet tot de dagelijkse kern hoort, dan past dat beter bij zelfstandigheid.
Het totaalplaatje telt
Geen enkel criterium is op zichzelf doorslaggevend. De Belastingdienst weegt alle aanwijzingen samen, inclusief of je ondernemersrisico loopt en je je als ondernemer gedraagt. Twijfel je, beoordeel dan de hele werkrelatie, niet één punt.
Dit is algemene uitleg, geen juridisch advies. Controleer de actuele criteria bij de Belastingdienst.
Veelgestelde vragen
De gezagsverhouding is het bekendst, maar geen enkel criterium is op zichzelf beslissend. De Belastingdienst weegt gezag, vrije vervanging en inbedding samen met je ondernemerschap.
Een echte mogelijkheid tot vervanging wijst richting zelfstandigheid, maar het moet wel reëel zijn. Een vervangingsclausule die in de praktijk nooit kan worden gebruikt, telt nauwelijks mee.