De verplichte AOV (Wet BAZ): wat betekent het voor zzp’ers?

De ministerraad keurde het aangepaste wetsvoorstel in maart 2026 goed, waarna het naar de Tweede Kamer ging. De commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid nam het in april in behandeling. De invoering staat inmiddels gepland voor 1 januari 2030, nadat die jarenlang op 2027 stond.

Er zit druk op het tijdpad: Nederland heeft met de Europese Unie afspraken gemaakt in het kader van het coronaherstelfonds, waarbij het niet halen van de deadline honderden miljoenen aan Europese steun kan kosten. Dat verklaart waarom het voorstel na jaren stilstand ineens vaart maakt.

Zzp’ers hebben nu geen verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering. Als je langdurig ziek wordt of een arbeidsongeval overkomt, valt je inkomen weg — terwijl werknemers in loondienst recht hebben op doorbetaling en daarna mogelijk een WIA-uitkering. Dat verschil in bescherming is al jaren een punt van discussie.

Een groot deel van de zelfstandigen heeft geen of onvoldoende AOV. Particuliere AOV’s zijn soms duur of moeilijk verkrijgbaar, zeker voor mensen met een medische voorgeschiedenis. Het gevolg is dat een substantieel deel van de zzp’ers bij langdurige arbeidsongeschiktheid afhankelijk wordt van bijstand.

De verplichte AOV via de Wet BAZ moet dit oplossen: een basisverzekering voor alle zelfstandigen, collectief georganiseerd via UWV, met een betaalbare premie. Het idee is dat collectiviteit de kosten drukt en uitsluitingen op medische gronden worden beperkt.

De Wet BAZ (Basisverzekering Arbeidsongeschiktheid Zelfstandigen) verplicht zzp’ers om zich te verzekeren tegen arbeidsongeschiktheid. De basisverzekering wordt uitgevoerd door UWV. Er is ook de mogelijkheid om je via een private verzekeraar te verzekeren, mits de dekking minimaal gelijkwaardig is aan de basisverzekering.

De uitkering bij de basisverzekering is gekoppeld aan een percentage van het minimumloon. Wil je meer dekking — dichter bij je werkelijke inkomen — dan moet je een aanvullende private verzekering afsluiten bovenop de basisverzekering.

De exacte premie, uitkeringshoogte, wachttijd en vrijstellingsmogelijkheden zijn in 2026 nog niet definitief vastgesteld. Controleer de actuele stand op rijksoverheid.nl of via het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

De Wet BAZ is meerdere keren uitgesteld. Oorspronkelijk was invoering gepland voor circa 2027. In 2026 is de meest recente inschatting dat de wet rond circa 2030 in werking treedt, maar ook die datum is niet definitief.

De vertraging heeft meerdere oorzaken: politieke besluitvorming, uitvoerbaarheid bij UWV en de wens om de regeling goed te doordenken. Het politieke draagvlak is aanwezig, maar de uitwerking kost tijd.

Het uitstellen van de wet betekent niet dat je er nu niets mee hoeft te doen. Juist nu — voordat de verplichting er is — is het verstandig om je te oriënteren op je eigen risico en te bekijken of een vrijwillige verzekering of een alternatief je situatie verbetert.

De meest directe optie is een particuliere AOV afsluiten. Die verzekert je inkomen als je langdurig arbeidsongeschikt raakt. De premie hangt af van je leeftijd, beroep, gewenste uitkeringshoogte en wachttijd. AOV’s kunnen duur zijn, maar ze zijn ook de meest volledige dekking. Vraag offertes op bij meerdere verzekeraars of werk via een onafhankelijk adviseur.

Een broodfonds is een alternatief: een groep zelfstandigen die samen een financieel netwerk vormen. Bij ziekte ontvang je een uitkering vanuit het fonds, betaald door de leden. Broodfondsen zijn vriendelijker qua kosten en toegankelijker bij medische voorgeschiedenis, maar de dekking is beperkter dan een volledige AOV.

Een derde optie is de spaarvariant: je reserveert zelf een buffer voor ziekte. Dat werkt alleen als de buffer groot genoeg is voor een langdurige periode van arbeidsongeschiktheid. Bij ernstige of langdurige ziekte schieten eigen besparingen vaak tekort.

Een veelgemaakte fout is wachten tot de Wet BAZ er is voordat je iets regelt. Intussen loop je onverzekerd risico. Ziekte of een arbeidsongeval kan vandaag al gebeuren — de wet verandert dat risico niet.

Een andere fout is denken dat de verplichte AOV straks voldoende dekking biedt. De basisverzekering is gekoppeld aan een percentage van het minimumloon. Als je inkomen als zzp’er hoger ligt, dekt de basisverzekering niet je werkelijke inkomensverlies. Een aanvullende verzekering kan dan nodig zijn.

Tot slot vergeten sommige zzp’ers dat AOV-premies aftrekbaar zijn als bedrijfskosten. Dat verlaagt de netto kosten. Vraag je boekhouder hoe je dat verwerkt in je aangifte.

Factabel helpt je je bedrijfskosten overzichtelijk bij te houden, inclusief verzekeringskosten zoals AOV-premies. Zo zie je direct wat je aan bescherming uitgeeft en hoe dat past in je totale financiële plaatje als zzp’er.

Een goede boekhouding helpt ook bij het doen van aangifte inkomstenbelasting, waarbij je AOV-premies als kostenpost kunt opvoeren. Factabel geeft je het omzetoverzicht dat je accountant nodig heeft.

Dit is algemene uitleg, geen juridisch of fiscaal advies — laat je situatie beoordelen door een specialist.